เนื้องอกต่อมน้ำลายหน้าหู (Parotid Tumor) เป็นเนื้องอกของต่อมน้ำลายขนาดใหญ่ที่สุดในร่างกาย ซึ่งเป็นตำแหน่งที่พบเนื้องอกบ่อยที่สุด รองลงมาคือเนื้องงอกต่อมน้ำลายใต้คาง (Submandibular Tumor)
อาการสำคัญที่ทำให้คนส่วนใหญ่ไข้มาพบแพทย์ที่โรงพยาบาล คือ คลำได้ก้อนบริเวณหน้าหู อาจจะเริ่มจากขนาดเล็กและค่อยๆโตขึ้นอย่างช้าๆ
ในบางรายอาจมีอาการปวดที่ก้อนร่วมกับโตเร็วขึ้น ซึ่งอาจเกิดจากติดเชื้อที่ก้อนเนื้องอกร่วมด้วย
สิ่งที่สำคัญเมื่อเราคลำได้ก้อนเนื้องอกที่หน้าหู คือ ควรได้รับการตรวจประเมินว่า ก้อนนั้นเป็นเนื้องอกของต่อมน้ำลาย (Parotid Gland) หรือเป็นต่อมน้ำเหลืองที่อักเสบโตขึ้น เพราะการรักษาจะแตกต่างกันออกไป
โดยแพทย์ผู้ตรวจรักษาจะทำการตรวจร่างกายอย่างละเอียด ประเมินลักษณะของก้อน ขนาด ความแข็ง การโตอย่างรวดเร็ว มีก้อนต่อมน้ำเหลืองที่คอโตร่วมด้วยหรือไม่ รวมทั้งตรวจเส้นประสาทที่ควบคุมการทำงานของใบหน้าว่ามีภาวะอัมพาตใบหน้าร่วมด้วยหรือไม่
ในกรณีที่สงสัยว่าเป็นเนื้องอกของต่อมน้ำลายหน้าหู แพทย์จะทำการตรวจเพื่อวินิจฉัยโรคโดยทำการเจาะชิ้นเนื้อและส่งตรวจทางพยาธิวิทยาเพื่อดูว่าเป็นเนื้องอกชนิดใด ซึ่งเนื้องอกบริเวณนี้มักเป็นเนื้องอกชนิดที่ไม่เป็นมะเร็ง 67% และมีโอกาสเป็นมะเร็ง 25%
อาการของเนื้องอกต่อมน้ำลายหน้าหู
เนื้องอกต่อมน้ำลายหน้าหูอาจเป็นชนิดไม่ร้ายแรงหรือร้ายแรง โดยอาการที่พบได้รวมถึงก้อนนูนบริเวณหน้าหูหรือขากรรไกรใต้ใบหู ซึ่งในกรณีที่ไม่ร้ายแรง ก้อนจะโตช้า ไม่เจ็บ และขยับได้เล็กน้อย แต่หากเป็นชนิดร้ายแรง ก้อนจะโตเร็ว มีอาการปวด และอาจทำให้กล้ามเนื้อใบหน้าอ่อนแรง
เนื้องอกต่อมน้ำลายหน้าหู รักษาอย่างไร?
หากก้อนเนื้องอกมีขนาดใหญ่มากอาจจะทำการส่งตรวจ CT scan เพื่อดูว่าก้อนมีการกดเบียดโครงสร้างที่สำคัญด้วยหรือไม่?
เมื่อได้ผลชิ้นเนื้อแล้วแพทย์จะวางแผนการรักษา ซึ่งส่วนใหญ่แล้วภาวะนี้มักรักษาโดยการผ่าตัดนำก้อนเนื้องอกออกซึ่งการผ่าตัดนั้น หากเป็นเนื้องอกธรรมดา จะมีวิธีผ่าตัดออกบางส่วน (Superficial Parotidectomy) หากก้อนเนื้องอกมีขนาดใหญ่มากหรือเป็นมะเร็ง จะทำการผ่าตัดเนื้องอกรวมถึงต่อมน้ำลายหน้าหูข้างนั้นทั้งหมด (Total Parotidectomy)
ภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดที่พบได้คือ หน้าเบี้ยวหลังผ่าตัด (Facial Nerve Injury) ซึ่งถือว่าเป็นภาวะที่หายได้หากทำการผ่าตัดโดยแพทย์ที่มีความชำนาญ มีการเก็บเส้นประสาทเลี้ยงใบหน้าได้ รวมถึงอาจมีการใช้เครื่องมือในการติดตามเส้นประสาทขณะผ่าตัดเพื่อลดความเสี่ยงหน้าเบี้ยวถาวรหลังผ่าตัดได้ ส่วนภาวะอื่นๆ ที่เจอได้ เช่น การติดเชื้อหรือมีเลือดออกใต้แผลผ่าตัด เนื้อเยื่อบางส่วนที่เย็บมีเนื้อตาย เกิดภาวะน้ำลายรั่วที่แผลผ่าตัด หรือมีเหงื่อออกบริเวณใบหน้าที่ทำการผ่าตัด (Frey’s syndrome) ซึ่งภาวะทั้งหมดนี้สามารถลดอัตราการเกิดได้เมื่อวางแผนการผ่าตัดที่เหมาะสมและดูแลภายใต้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ เมื่อคลำก้อนได้บริเวณหน้าหูควรปรึกษาแพทย์เพื่อทำการตรวจดูอย่างละเอียดเพราะหากเป็นเนื้องอกที่มีขนาดเล็ก การผ่าตัดก็จะทำได้ง่ายกว่าการปล่อยจนก้อนมีขนาดใหญ่รวมถึงความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัดก็จะลดลงเช่นกัน
“คลำได้ก้อนบริเวณหน้าหู อาจจะเริ่มจากขนาดเล็กและค่อยๆ โตขึ้นอย่างช้าๆ ในบางรายอาจมีอาการปวดที่ก้อนร่วมกับโตเร็วขึ้น ซึ่งอาจเกิดจากติดเชื้อที่ก้อนเนื่องอกร่วมด้วย ควรปรึกษาแพทย์เพื่อทำการตรวจดูอย่างละเอียด และวินิจฉัยว่าเป็นเนื้องอกชนิดใดโดยพบว่า เนื้องอกบริเวณนี้มักเป็นเนื้องอกชนิดที่ไม่เป็นมะเร็ง 67% และมีโอกาสเป็นมะเร็ง 25%”
พญ.ปิยมาภรณ์ อิทธิโสภณพิศาล
แพทย์เฉพาะทาง โสต ศอ นาสิกวิทยา
Facebook : Sikarin Hospital
Line@ : @sikarinhospital
Care Center : 1728