หูชั้นนอกอักเสบ (Acute Otitis Externa) เป็นโรคที่พบบ่อยอันดับต้นๆ ของแผนกหูคอจมูก ส่วนใหญ่มักเกิดจากการที่คนไข้ทำความสะอาดช่องหูโดยการแคะหรือปั่นหูบ่อยๆ หรือมีประวัติปวดหูหลังว่ายน้ำ การติดเชื้อบริเวณนี้อาจเป็นการอักเสบเฉพาะที่หรือในบางรายที่การติดเชื้อลามไปอาจกลายเป็นฝีหนองในช่องหูได้
หูชั้นนอกอักเสบมีอาการอย่างไร
อาการที่พบบ่อยคือ คันในรูหู ปวดหู หูอื้อ ได้ยินลดลง อาจมีน้ำเหลืองหรือหนองไหลออกจากช่องหู บางรายที่ติดเชื้อจนเป็นฝีหนองอาจมีไข้ร่วมด้วยได้ หูชั้นนอกอักเสบมีอาการสำคัญ ได้แก่ ปวดหู โดยเฉพาะเมื่อกดหรือดึงใบหู, คันในหู, บวมแดง, มีของเหลวไหลออกจากหู เช่น น้ำใสหรือหนอง, หูอื้อหรือได้ยินเสียงอื้อ, และในบางกรณีอาจมี ไข้ หากการติดเชื้อลุกลาม
สาเหตุของการอักเสบของหูชั้นนอก คือ
หูชั้นนอกอักเสบเกิดจาก การทำความสะอาดหูโดยการแคะหูบ่อยๆ ดังที่กล่าวไปในข้างต้น การติดเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อรา ความชื้นสะสมในหูจากการว่ายน้ำหรืออาบน้ำ (Swimmer’s Ear) การระคายเคืองจากสารเคมี การทำความสะอาดหูที่ไม่เหมาะสม เช่น ใช้คอตตอนบัดแคะหูแรงเกินไป การใช้หูฟังหรือที่อุดหูเป็นเวลานาน รวมถึงโรคผิวหนังบางชนิด เช่น สะเก็ดเงินหรือผิวหนังอักเสบ ซึ่งทำให้ช่องหูอ่อนแอและติดเชื้อได้ง่าย
วิธีการรักษา หูชั้นนอกอักเสบ
- ทำความสะอาดรูหูอย่างถูกต้อง โดยที่รพ.จะใช้เครื่องมือดูดหนองหรือของเหลวออกจากหู
- ยาหยอดหูเพื่อฆ่าเชื้อเฉพาะที่ ซึ่งแพทย์จะสั่งยาให้ตามความเหมาะสมเนื่องจากการติดเชื้อนั้นอาจจะเป็นเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อรา โดยหยอดวันละ3-4ครั้งตามแพทย์แนะนำ กรณีที่ช่องหูบวมมาก อาจมีการใส่ผ้าก๊อซชิ้นเล็กๆชุบยาฆ่าเชื้อผสมสเตียรอยด์เพื่อลดบวมร่วมด้วย
- หากหูชั้นนอกบวมอักเสบมากหรือเป็นฝีหนอง แพทย์อาจให้รับประทานยาฆ่าเชื้อเพื่อรักษาการติดเชื้อ
- อาจรับประทานยาแก้ปวดตามอาการเช่น NSAID , Paracetamol
- กรณีรับประทานยาหรือหยอดยาฆ่าเชื้อแต่ไม่ดีขึ้น อาการปวดรุนแรงมาก มีไข้ เป็นฝีหนองขนาดใหญ่ แพทย์อาจให้การรักษาโดยให้ยาฆ่าเชื้อทางหลอดเลือดและนอนรพ.เพื่อติดตามอาการ
ชอบแคะหู ปั่นหู เสี่ยงทำ หูชั้นนอกอักเสบ!
วิธีป้องกันการติดเชื้อหูชั้นนอกที่ดีที่สุดคือ งดการแคะหู ปั่นหู หรือใช้วัตถุใดๆก็ตามเพื่อทำความสะอาดในช่องหู หรือที่เคยได้ยินคนไข้เล่าคือการทำสปาหู ซึ่งทำให้เกิดการติดเชื้ออักเสบรุนแรงช่องหูชั้นนอก ไม่ควรนำแอลกอฮอล์หรือซื้อยาหยอดหูมาใช้เองโดยไม่จำเป็น หากอยากทำความสะอาดหูหลังอาบน้ำอาจใช้สำลีก้อนกลมหรือผ้าสะอาดซับเบาๆที่ช่องหูด้านนอก หรือใช้วัสดุอุดหูขณะอาบน้ำเพื่อป้องกันไม่ให้น้ำเข้าหู
สิ่งสำคัญคือ คนไข้มักกังวลว่าขี้หูคือสิ่งสกปรกที่ต้องทำความสะอาดทุกวัน แต่จริงๆแล้วขี้หูผลิตออกมาเพื่อทำหน้าที่ให้ความชุ่มชื้นกับรูหู ป้องกันสิ่งแปลกปลอม มีฤทธิ์ในการฆ่าเชื้อแบคทีเรีย โดยปกติขี้หูสามารถที่จะหลุดออกไปได้ตามธรรมชาติดังเช่นขี้ไคล ดังนั้นการแคะหรือปั่นเพื่อกำจัดขี้หูจึงไม่ใช่เรื่องจำเป็นที่ต้องทำเป็นประจำเพราะอาจส่งผลทำให้ติดเชื้อหูชั้นนอก หรือในบางรายอาจปั่นจนเกิดแก้วหูทะลุตามมาได้
“โดยปกติขี้หูสามารถที่จะหลุดออกไปได้ตามธรรมชาติดังเช่นขี้ไคล ดังนั้นการแคะหรือปั่นเพื่อกำจัดขี้หูจึงไม่ใช่เรื่องจำเป็นที่ต้องทำเป็นประจำเพราะอาจะส่งผลทำให้ติดเชื้อหูชั้นอก หรือในบางรายอาจปั่นจนเกิดแก้วหูทะลุตามมาได้”
แพทย์หญิงปิยมาภรณ์ อิทธิโสภณพิศาล
แพทย์เฉพาะทาง โสต ศอ นาสิกวิทยา
Facebook : Sikarin Hospital
Line@ : @sikarinhospital
Care Center : 1728